सह्याद्रीचे विचारपुष्प ७

🌷सह्याद्रीचे विचारपुष्प ७ : 

गर्दीत, समूहात नसला तर कधीही घाबरु नकोस; गर्दी पुढे गेल्यानंतर मागे उरलेली असीम शांतता तुझ्या मालकीची आहे.

🏞️⛺🪢🦚🕊️🕊️🕊️

एक प्रभात आणि एक सांज

एक प्रभात आणि एक सांज 

पर्वतावर प्रभात झाली होती. ते काय आहे याचा शोध मी घेऊ लागलो. नाही ते धुकेच होते; पण वणवा पेटल्यानंतर धुराचे लोळ उठावेत आणि आसमंताला भिडावेत तसे ते दृश्य होते. शुभ्र बदकाची पिले आईमागे एका पाठोपाठ ओळीने रस्ता ओलांडतात जावीत त्यासारखा तो नजारा होता. धुक्याचा एक महाकाय गोळा घाटमाथ्यावरून थाटात दरीत उतरला. तीच धुक्यांची राणी असावी. त्यानंतर त्यामागोमाग तिचे अनेक पुंजके पिलांसमान दुडूदुडू धावत तो डोंगरमाथा ओलांडत आणि मग दरीत झेपावत होती. वाटले की याच धुक्याचा एक पुंजका असतो तर किती उधळलो असतो ना!

इकडे काही कृष्णमेघांनी सूर्यप्रकाश उगाच अडवून धरला होता. त्यामुळे गारवा वाढला व पर्वताने स्वतः आपली हिरवी चादर ओढली होती; पण ती अपूर्णच होती. काही केल्या त्याचे शरीर झाकले जात नव्हते. घाटमाथ्यावरच्या या धुक्यात आणि ऊन सावल्यांचा कधी मंद तर कधी वेगवान सरी अंगाखांद्यावर खेळवत मी माझा सारा दिवस उधळून टाकला.

आता सायंकाळ झाली होती.

पर्वत उतरताना एका झोपडीसमोर किती तरी वेळ रेंगाळलो. तेथे उदयाच्या सूर्य गोळ्यासमान एक दिवा लटकत होता. त्यामुळे तो अवघा परिसर स्वप्नातील महाल भासत होता. 

सह्याद्रीच्या कुटीत

आज सूर्य निजला होता

आहे आकाश साक्षीला

आज पर्वत लाजला होता

विलासात या सृष्टीच्या

शुभ्र धुके उधळते अंगणी

अवतरली ही बेधुंद सांज

हरवलीस कुठे सह्य साजणी 

त्या पर्वरांगांमध्ये आकाराला येणाऱ्या नवसृष्टीतील सत्य शोधायला पुन्हा येईन, असे ठरवून मी ती मदभरी सांज अनिच्छेने तेथेच सोडली; आणि उतराईच्या वाटेने चालू लागलो..!

- मनोज कापडे,

सह्याद्री पर्वतरांगा, पुणे,

तारीख २६ जून २०२३

पहिला मॉन्सून

🌷आज सह्याद्रीच्या कुशीत मॉन्सून आगमनाचा सोहळा पार पडला. कोकण पादाक्रांत करीत मॉन्सूनने घाटमाथ्यावर आरोहण केले.

 सुरुवातीला नैऋत्य दिशेला श्यामश्वेत मेघांनी गर्दी केली. पण, ते बरसत नव्हते. त्यानंतर रुसलेल्या मेघांची समजूत काढण्यासाठी एक शीतल पारदर्शक दुलई घेऊन वारा आला. तो मेघांना बरसण्यासाठी विनवू लागला. ती विनंती फळाला आली.

 आता पर्वतरांगेच्या मुखासमोर बरोबर मध्यभागी पठारी भागात मॉन्सूनच्या धारा बरसू लागल्या होत्या. डोंगर माथ्यावरून दिसणारा मॉन्सूनचा तो पहिला अभिषेक पाहून मी प्रसन्न झालो. नतमस्तक झालो. आनंदाच्या सह्य धारेत पहिल्या जलधारांसोबत चिंब बागडलो. 

ऐसी ही पवित्र भटकंती अमृत धारासंगे सफल जाहली..! 

🏞️⛺🦚🕊️🕊️🕊️

मॉन्सून रुसला

🌧️मॉन्सून रुसला आहे. सह्याद्रीच्या दऱ्याखोऱ्यात पाण्याची तीव्र टंचाई भासते आहे. डोंगर उजाड आहेत. डोंगरधारांवर निष्पर्ण वृक्ष पावसाची वाट पहात आहेत. जनावरांना आता 

हिरवा तर नाहीच नाही; पण कोरडाही चारा कुठे राहिलेला नाही. भटकंतीच्या वाटेत चाऱ्याच्या शोधार्थ रानोमाळ फिरणारी एक काळीमाय दिसली. एका उजाड गोठ्यात तप्त उन्हात सर्जा राजा हताश बसलेले होते..! 🏞️⛺🕊️

अश्रूंचा पाऊस

🌷अश्रूंचा पाऊस 

सह्याद्रीचा एक छोटा घाट चढून एका गावाकडे जाणाऱ्या सडकेवर मी पोहोचलो. दुतर्फा गच्च झाडी होती आणि समोरच्या शुभ्र धवल धुक्यात एक काळाशार रस्ता अंतर्धान पावत होता. 

हलका पाऊस झाल्याने गारवा वाढला होता. सकाळचे साडेसहा वाजले होते. त्या धुक्यात अचानक हालचाल दिसली. एक मानवी आकृती हळूहळू समोरून येताना दिसली. त्या आकृतीचा डोक्या कडचा भाग मात्र खूप मोठा होता. ते एक भले मोठे बोचके होते. मीही चालत होतो. आकृती समोर आली आणि मी थक्क झालो. डोंगरात घर करून पशुपालन करणारे ५०-५२ वर्षांचे ते एक गुराखी बाबा होते. भल्या पहाटे दूध काढून दुधाच्या छोट्यामोठ्या किटल्यांचा एक भारा त्यांनी तयार केला होता. ३०-४० लिटरचे ते बाचके डोक्यावर घेत बाबा गावाकडे निघाले होते. ते थकलेले होते आणि त्यांना धाप लागली होती. इतके ओझे असूनही बाबांनी माझ्याकडे दुर्लक्ष केले नाही. आस्थेवाईकपणे चौकशी केली. 

 बाबा म्हणाले, " मी असा रोज सहा- सात किलोमीटर चालत जातो आणि गावात दूध देतो. तेच दूध आणि त्याचा तुम्हाला शहरात मिळतो."

मी : बाबा, पण या वयात धावपळ कमी करायला पाहिजे.

बाबा : धावपळ केली नाही तर जगू कसा? आणि, हे आता रोजचं झालं आहे. माझे वडील असेच डोंगरातून दूध वाहून न्यायचे. तेव्हा बैलगाडीची कच्ची वाट होती. ही डांबरी सडक आता झाली आहे. खरं तर हा दूध धंदा परवडत नाही. राब राब राबून लिटरला ३०-३५ रुपये मिळतात. तुम्ही शहरात हेच दूध ६०-७० रुपयांनी विकत घेतात.

बाबा व्यथित झाले होते. त्याच्या डोईवर बोजा होता. मी गोंधळलो. त्यामुळे पट्कन विषय बदलला.

 

मी : बाबा, पण तुम्ही चहा घेता की नाही? 

 बाबा : कामाच्या व्यापात चहापाणी कधी होतो; तर कधी नाही. पण, आता तुम्ही मात्र जमल्यास आमच्या झोपडीकडे जा. गरम चहा घ्या आणि मग पुढच्या वाटेला लागा. पुढे मग ४-५ तास वाटेत काही मिळणार नाही.

मी 'हो' म्हणालो. पण तिकडे गेलो नाही. बाबांनी चहा घेतलेला नव्हता आणि त्यांच्या पोटात अन्नही नव्हते. ते जीवापेक्षाही डोक्यावरच्या दुधाला जपत होते.

आता पाऊस बरसू लागला आणि भिजत, कुडकुडत ते दूधवाले बाबा डोक्यावरचा बोजा सांभाळत गोगलगायीप्रमाणे घाटवाट चढू लागले. धुक्यातून बाबांच्या धापांचा मंद आवाज येत होता. सह्याद्रीतील कथित दुग्धक्रांतीचे ते एक नागावलेले,शोषित साक्षीदार होते. 

 रस्ता ओलांडून मी जंगलाकडे गेलो. बरेच फिरून घाटातील दुसरी वाट पकडली आणि कासवाच्या गतीने मीदेखील घाट चढू लागलो. चालताना सारखी बाबांचीच आठवण येत होती. आभाळ आणि माझे डोळेही दाटून आले होते. आकाशातून हलक्या सरी येऊ लागल्या. माझ्या जुन्या आसवांमध्ये बांध हळूच फुटले आणि त्यात पावसाचे ताजे थेंब मिसळू लागले. माझ्या डोळ्यातून आता मुक्त धारा वाहू लागल्या. तो अश्रूंचा पाऊस होता..!

- मनोज कापडे

सह्याद्री पर्वतरांगा पुणे

तारीख २२ जून २०२३

🏞️⛺🦚🕊️🕊️🕊️

मॉन्सूनपूर्व जागी होणारी सह्य सृष्टी

🌷मॉन्सूनपूर्व जागी होणारी सह्य सृष्टी कालच्या भटकंतीत दिसली. कधी चंदेरी तर कधी श्यामल अशी निरनिराळी रूपं पर्वत घेत आहेत. नक्षीदार कीडे बाहेर पडले आहेत. काही फळे पिकून मातीत मिसळत आहेत पुनर्जन्म घेण्यासाठी..!

🏞️⛺🦚🕊️🕊️🕊️

सह्याद्रीचे विचारपुष्प ४

🌷सह्याद्रीचे विचारपुष्प ४ : 

सह्याद्रीसमोर आधी नतमस्तक व्हावे. शुद्ध आचारविचारांची साधना करावी. मग सह्य पर्वतरांगांच्या कुशीत मनसुखद, हृदयसंतुष्ट आणि चिंतामुक्त अवस्थांच्या जवळ नेणारी अनुभूती मिळवता येते. 🏞️⛺🦚🕊️🕊️🕊️